صادق هدايت از ديدگاه من

صادق هدايت بدون ترديد بزرگترن نويسنده ادبيات داستاني ايران است. شايد عده اي سبك اثارش يا نوع نگرشش را نپسندند كه اين بديهي است و احترام به نظرآن عده هم كار واجبي است. اما بحث گستره تر از اين حرفهاست. تاثير هدايت تقريبا درتمام اثار بزرگان بعد از او ديده مي شود،همچنين ادبيات داستاني ايران، دردنياي خارج از ايران بيشتر از هر كسي با نام هدايت شناخته شده است.

اما غير از اثارش زندگي شخصي و حتي خودكشي اونيز بسيار مورد بحث قرار گرفته است. و من گاها ديده ام حرفهاي ناسوابي دراين زمينه زده شده است. گفتم نظرم را بگويم شايد اين جنبه از ماجرا را بشود بيشتر روشن كرد.

هدايت درك بسيار بالايي از زندگي داشته است. نگرش و نگاه فلسفيش از يك سو ، و نوع طبقه خانواده او از سويي ديگر و سفرش براي تحصيل به اروپا ،همه و همه باعث شده است كه صادق هدايت يك از معدود انسانهاي دوران خود باشد كه سلسله مراتب نيازها راطي كرده است. هدايت خودكشي را به اختيار انتخاب مي كند، نه به خاطر اينكه راه ديگري نبوده است. او ديگري از زندگي لذتي نمي برده و تمام انچه دردنيا بايدانجام مي داده انجام داده است.

عده اي علت خودكشي او را شكست در عشق بيان كرده اند، كه البته به نظرم اشتباه اشت. هدايت عشق اساتيري يا همان نگاه ساديست مازوخيسي ادبيات سنتي به عشق را خوب مي شناخته است همان طور كه درداستان س گ ل ل بيان ميكند. اون درك واضحي از مفهوم عشق و بقيه مفاهيم اساسي وجود داشته و همين باعث شده كه ديگر احساس كند كه اين مفاهيم براي زنده ماندن كافي نيستند. خودكشي هدايت ناشي از فهم و درك بالاي او بوده است نه ترس از دنيا ، يا ضعف ، وقتي حرف از خودكشي مي شود عده اي فكر مي كنند كه ادمهاي ضعيف دست به اين عمل مي زنند البته كه اين گونه نيست. خودكشي هدايت ناشي از شناخت و البته جسارت شناخت بوده است. شايد خيلي ها جرات به اجرا دراوردن نظرات و نگرش هايي كه به آن اعتقاد راسخ دارند را نداشته باشند اما هدايت اين جرائت و جسارت را همراه باآگاهي داشته است.

هدايت يك آدم معمولي نبوده است. كه مثلا پولدار شدن او را به وجد آوردن يا پست و مقام و از اين دست موردها ، حتي معروف شدن هم براي هدايت مهم نبوده است. هدايت به خاطر شرايط خانوادگيش ، خيلي زود به بلوغ فكري مي رسد وحتي خيلي زود دنيا را مي شناسد و خيلي زودتر از زمان دومين خودكشين ، يعني همان زمان خودكشي اول، هدايت به يك انسان كامل تبديل مي شود يك انساني كه از نظر روانشناسي خود شكوفا شده است. كسي كه تمامي مراحل رشد را در اين دنيا طي كرده است و ديگر ماندن يا نماندن او دراين دينا مرحله جديدي به او اضافه نمي كند. رسيدن به نوعي بي تفاوتي ، درك اين مسئله براي ما ، تقريبا سخت است چون اكثر ادمهاي اين زمانه ادمهاي طبقه متوسط هستند و ادمهاي طبقه متوسط زمان زيادي نياز دارند تا به خودشكوفايي برسند شايد زماني بيشتر از يك عمر، اما هدايت هم به خاطرشرايط خانواده اش، هم به خاطر شخصيت و نبوغ خاصش ،زود رسيد.